Страницы

пятница, 24 августа 2012 г.

Elcibey - 1993-cy il iyyun hadiseleri hagda...

Azerbaycanin en yeni tarixinden: 1993-cy il iyyun hadiselerine dayir faktlar...menim gozlerimle-mentiqimle...
oxuclarimin Vetenimiz Azerbaycanda bash vermish 1993-cy il iyyun hadiselerine dayir mene ynvanladigi suallara cavab olaraq!
Evvelceden deyim ki, biz heckimi Azerbaycanda hakimiyyete getirmemishik, devirmemishik ve ya devirmeye ceht göstermemishik! Cynki o zamanlar Azerbaycanin ekseriyyeti hakimiyyet meselesinde ancaq "Heyder Eliyev - Elcibey" siyasi cytlyiyini destekleyirdi, biz Javadovlari yox! Ve o zamanlar biz hakimiyyet ugrunda mubarize aparmirdiq, öz shexsi reshadetimize arxalanaraq Azerbaycan dövletinin erazi bytövlyini Qarabagda ermeni ishqalindan qorumaga calishirdiq! Ve o maraqlarda Azerbaycanda hakimiyyetden ne gedene, nede ki gelene mane olmaga calishmamishiq. Yani atam Baxtiyar Javadov ve qardashim Rövshan Javadov - bizim o zamanlar indiki kimi Azerbaycan ehalisi terefden siyasi desteyimiz olmadigini nezere alirdilar, men ise onlarla razilashmaga mecbur idim! Bu fakt  1993-ci il hadiseleri zamani özyny esasen biruze verdi. O zamanlar oda esas idiki, OMON - bizi ancaq ermenilere qarshi müharibede destekleyirdi (oda hamisi ve her emeliyatda yox..), hakimiyyet meselesinde ise onlar Heyder Eliyev - Elcibey cytlyinin terefinde idi...   
Azerbaycandaki  1993-cy il iyyun hadselerini ve umumiyyetle hansisa siyasi hadiseleri sade "ag-qara" movqeylerden qiymetlendirmek, sehf etmek demekdir! Cynki o hadiselerin sebebleri siyasi "renqleri" mytlek  myxtelif olurlar - olublar! Ve onlarin en esas "renqi" odur ki,  Gencede yerleshen Azerb. Mydafiyye Nazirliyyinin  Briqadasinin o zamanlar komandiri olmush Suret Hyseyinovun o vaxtki "de-yure" perezident Elcibeyin ve onun etrafinin Qarabag myharibesine olan "sehlenkar" mynasibetlerinden narazi olmagini, o vaxtlar "de-fakto" hakimiyyetde olan  Heydar Eliyev  "qiyyam" kimi  teqdim ederek, hakimiyyetimizi "de-yure"-de ele kecirmishdir. O zamanlar Gencede yerleshen Sovet ordusunun herbi hissesinin komandiri general Sherbakin vezifesi ise, SSRI dagildigi ycyn,  orani Azerbaycan Mydafiyye Nazirliyinin nymayendesine tehvil vermekden IBARET idi. Nezere alaraq ki, o zamanlar Azerbaycan Mydafiyye Nazirliyi tetrefinden o herbi hisseye Suret Hyseynov komandir teyin edilmishdir, Serbakda o herbi hisseni ona tehvil vermishdir. Yani, Suret  Hyseynovun yerine Azerbaycan terefi kimi teyin etse idi, Sherbakda o hisseni ona tehvil vermeye borclu idi ve o bu vezifesini layiqince yerine yetirmishdir!
Meselen Agdamdada o cyr Sovet herbi hissesi vardir! Ancaq onun komandiri Sherbak kimi orani seliqeli Azerbaycan terefinin nymayendesine Agdamdaki o herbi hisseni tehfil vermeyib, atib cixib getmishdir. Cynki Azerbaycan terefi o herbi hisseye Gencede oldugu kimi, Suret Hyseynov kimi komandir teyin etmemishdir! Neticede ise oradaki herbi levazimatlari yerli ehali dagitmishdir ve Azerbaycan o herbi hisseden Qarabagimizin  mydafiyyesi ycyn  istifade ede bilmedi. "Tecybly"-de odur ki, Agdam milis idaresinin ve DTK-nin oradaki idaresinin o vaxtki reyisleri imkanlari olduqlari halda,  buna hec cyr mane olmamishlar! Halbuki o herbi hisseni myhafizeye gotyryb qorumaq, onlarin bila vasite xidmeti vezifeleri idiler! ?????
Ve ne Elcibeyin nede ki Heyder Eliyevin vaxtlarinda bu agir cinayet  istintaq  edilmemisdir! Eger nezere alcaq ki her kesin meyyari onun ozy ile yox, emelleri ile olcylyr!  Bu faktdanda o netice cixir ki, ne Elcibey nede ki Heyder Eliyev Qarabagin ermeni tecevuzundan mydafiyyesínde ne siyasi, ne hyquqi maraqli deyildiler! Bila vasite Elcibeye geldiqde ise, bu amili onun siyasi faliyyetinde o fakda testiq edir ki, o Prezident kimi Azerbaycana tecevyz eden zeyif Ermenistanla bacarmadigi halda, gycly Irani dagidacagi ile hedeleyib, onuda ermenilere myttefiq, Azerbaycana ise dyshmen edirdi!
O zamanlar  SSRI dagildigi ycyn maashsiz qalmish  general Sherbak ve onun emrine tabe olan zabitler,  pul myqabilinde Qarabagi ermeni ishqalindan azad etmeyi o vaxtki Azerbaycan rehberlerine teklif etmishler! Onlarin buna  gyvveleride silahlarida yeterince vardirlar! Ancaq Heyder Eliyev mehz "Elcibeyin-AXCP"-in komeyi ile buna imkan vermedi. Ve onlar Sherbakin o teklifinden imtina etdiler.... O zamanlar "Elcibey - AXCP"-e ne ozy Qarabagi mydafiyye edirdi, nede ki bashqalarina bunu etmeye imkan verirdi. Bu hal ise ister-istemez Heyder Eliyevin siyasi maraqlarina ishleyirdi, hansi ki Azerbaycanda hakimiyyeti ele kecirmek meksedi ile, bizim Qaranbag myharibesinde meglub olmagimizda siyasi maraqli idi. Ermenilerin Shushaya hyzymu zamani Heyder Eliyevin onlarla Naxcivanin rehberi kimi sylh baglamasi BU FAKTI cox aydin subut edir!  Bu fakt "azdiasporadaki" seyfemde yerleshdirdiyim Azerbaycan SSR Prokurorlugunun DTK-da istintaqa nezaret shobesinin reyisi Cudin V.A.-in 27.01.1990-ci iltarixli 13/8186 № li resmi Arayishida tam testiq edir. Ve Heyder Eliyev 1993-cy ilde Prezident olandan sonra Az.Tv - ile ozyde testiq etmishdir, Ermeniler Shushaya hyzym edrken o Naxcivanin rehberi kimi onlarla separat sylh baglamishdir! Bu ise herbi dildede, adi insan dilindede o demekdir, Heyder Eliyev ermenileri arxadan arxeyin edib, onlara bytyn gyvvelerini Shishanin alinmasina yoneltmelerine bila vasite komek etmishdir!
Yani, o zamanlar Heyder Eliyev  "de-yure"-de  siravi insan deyidir, o Naxcivan Avtonom Respublikasinin Parlamentinin sedri idi, yani Azerbaycan dövletinde, o vaxtki perezident Elcibeyden, ve Respublikamizin Parlamentinin sedri Isa Qamderden sonra ycyncy vezifeli sexs idi. O hadiseleri  Heyder Eliyevin oz shexsi siyasi xeyirlerinde nece teshkil etmesinin anatomiyasini tam aydin etmek ycyn, diqqetinizi o faktada cekim ki, o bunun ycyn en evvel o vaxtki DIN-i I. Hemidovun istefasini teshkil etdi. Niye ve nece?
Cynki, H.Eliyev I.Hemidova ehtibar etmirdi. Ve gyman edirdi ki,  o Bakiya geldiqde I.Hemidov vezifesinden suyi istifade edereq ona qarshida meselen politoloq Zerdysht Elizadeye qarshi etdiyi melum xosha gelmez hereketlerini tekrar ede biler...ve sayire! Axi ymumen melumdur ki, I.Hemidov "Az.tv" studiyasinda aciq yayimda fikir mybdilesinde ishtirak eden Zerdusht bey Elizadeye, o tamashaya baxan ekser Azerbaycan qarshisinda DIN naziri kimi sille vurmushdur! Fikrimce bu shilleni I.Hemidov ancaq ozyne vurmushdur, cynki o hereketi ile ozyny DIN naziri kimi HEC ETMISHDIR!
Ona görede  H.Eliyev Elcibeyin ve I.Hemidovun   etrafina yigdigi öz elave cesuslarinin vasitesi ile onu inandirdi ki,  eger o DIN naziri vezifesinden istefa vererse, gyya Russiya onun anadan oldugu Kelbeceri ermeni ishqalindan azad edib Azerbaycana tehvil verecekdir. Biz bunun yalan oldugunu bildiyimizden I.Hemidovu istefa vermemeye cagirdiq, ancaq o bize qulaq asmadan  Elcibeyin ve etrafindaki H.Eliyevin cesuslarinin sozy ile istefa verdi. Sonraki hadiseler gosterdi ki, biz haqli idik, cynki melumdur ki, I.Hemidov istefa verenden sonra Kelbecer azad olunmadi. I.Hemidovun yerine ise hec bir siyasi cekisi olmayan  A.Allahverdiyev DIN naziri teyin edildi. Oda nazir olan kimi ilk emri ile o vaxtlar Gencede polis reyisi olan Nadir Abbasovu (Bash nazirin kecmis myavini Abbas Abbasovun qardashi), onunla shexsi edaveti oldugu ycyn vezifesinden azad etdi. Ancaq, N.Abbasov onun emrine tabe olmadi, yani faktiki olaraq Suret Hyseynovdan cox evvel Gencede ele o cyr "ysyan" etdi.
Elcibey ve onun etrafi ne geder calishdisa, N.Abbasov onlara tabe olmadi. Nezere alaraq ki Qarabag cebhesinde veziyyet gerqin idi, biz  Elcibeye ve onun etrafina hec bir siyasi minnet qoymadan Genceye getdik ve N.Abbasovu Bakiya geterib AXCP hokymetine tabe etdirdik. Yani, biz doyishsiz, N.Abbasovun "Elcibeyin - AXCP" hokymetine qarshi olan o cyr "ysyanini" yatirtiq! Bu xidmetimize gore bize minnetdar olmaq evezine, Elcibey ve onun etrafi bizim bu cyr siyasi nyfyzymuzdan telesha dyshdyler, ve  bize her cyr mane olamaga bashladilar.  
Ele o meqamlarda bize melumatlar gelmeye bashladi ki, Heyder Eliyev Suret Hyseynovu "AXCP"-e hokymetine qarshi tehrik edir! "AXCP"-e hokymetide bundan xeberdardir! Men o zaman Baki sheherinin 12 rayonundan birinin prokuroru idim ve o vezife sahibi kimi oz reyisim AXCP terefinden teyin olmush Respublika Prokuroruna zenq etdib dedim ki, vezuiyyet cox gergindir, meni yaniniza devet edin gelim Size kömek olum. O ise menim komeyimden imtina etdi. Melumdur ki zorla hec kese, esasende ozynden vezifede boyuk olana komek etmek mymkyn deyildir. O erefelerde Elcibey  bytyn nazirleri ve onlarin myavinlerini gece saat ycde prezident aparatina yigir ve onlara 1 sual verir: veziyyet necedir? Onun bu sualina cavab olaraq, orada ishtirak eden Isa Qamber, Eli Kerimli  cixish edib deyirler ki, her shey cox yaxshidir! Orada ishtirak eden Rovshen Cavadov yerinden Elcibeye deyirki, bunlar Sizi aldadirlar, veziyyet cox pisdir, eger tedbirler gormeseniz, dahada pis olacaqdir! Ancaq onun bu replikasina Elcibey mehel qoymayir ve o yigincagi baglayir. O yigincaqdan texminen 2-3 hefte sonra Gencede Suret Hyseynovun "ysyani" bashlayir! Hansilarini ki, Heyder Eliyev ona göre teshkil edir ki,  Elcibey onun komeyi ile Prezident secilenden sonra, onunla bagladigi sazishi pozmushdur! Yani, Elcibey hakimiyyeti H.Eliyeve sovdeleshdiqleri 3 ay erzinde yox, secildiyi 5 il myddet tamam olduqdan sonra ona tehvil vermeyi qerara alir. O zamanlar  bizide Elcibeyin bu qerari  tam qane edirdi! Cynki obyektiv olaraq bu halda Azerbaycan siyasetinde demokratik prosesleri qoruyub saxlamaq mymkyn idi! Yani bu zaman Heyder Eliyev tekbashina hakimiyyete gele bilmezdi, nedeki sonlar qeyri qanuni olaraq hakimiyyeti qumarbaz ogluna otyre bilmezdi!
O zamanlarda  biz bu fakti bildiyimizden Elcibeye teklif etdik ki, Suret Hyseyinovla onun arasinda vasiteci biz Javadovlari  teyin etsin o hadiselerin myellifi Heder Eliyevi yox!  Bizde o hadiseleri onun siyasi maraqlarinda hell edek, nece ki ondan qabag yuxarida qeyd etdiyim Gence Polis idaresinin reysi Nadir Abbaovun "ysyanini" hell etmishdik! Ancaq Elcibey ona bu teklifi bila vasite eden Rovshen Javadova yox deyir, ve ona Prezident kimi emir edir ki,  Heyder Eliyevi Baki havalaninda  qarshilayib, onun yanina getirsin! Men bunu bilende Rovshene teklif etdim ki, Elcibeyide H.Eliyevide hebs edek, ve onlarsiz Perezident ve Parlament seckilerini kecirek! Ancaq, Rovshen menimle razilashmadi, cynki o zamanlar Azerbaycanlilarin ekseriyyeti sehfen sadolovcesine Heyder Eliyevle Elcibeyi destekleyirdi, Qarabagi mydafiyye eden biz Javadovlari yox.  O zamanlar Rovshen Cavadov  Heyder Eliyevi  Naxcivandan Bakiya getirmek ycyn oraya getmemishdir, Elcibey oraya teyyare gönderib bila vasite onu Bakiya getirtmishdir! Ve Rövshen Cavadov memur kimi Heyder Eliyevi o vaxtlar Baki havalaninda qarshilayib  prezident  Elcibeyin emrine esasen getirib ona tehvil vermishdir! Men ise Heyder Eliyevi qarshilamamisham, cynki onun Bakiya gelishinin elehine idim. Bu fakt lentaya alinmishdir ve her kes göre oradan biler ki, men Heyder Eliyevi qarshilayanlar arasinda yoxam! Ancaq Bakida hakimiyyetde olan Eliyevler her MART aylarinda TV-de o LENTI nymayish etdirmekle, hakimiyyetimize "de-yure"-yiyelenmekde Elcibeyin ve onun etrafinin rolunu bizim ystymyze yixmagi, özleri ycyn daha serfeli bilirler!  
Yani Elcibey 1993-cy il iyyun hadiseleri zamani biz Javadovlarin kömeyi ile Bakida hakimiyyetde qala bilerdi, ancaq onu Heyder Eliyeve tehvil verib, oz kendine - Naxcivana getmeyi daha ystyn tutmushdur! Bu Elcibeyin shexsi secimi idi! Biz  zorla Elcibeyi mecbur ede bilmezdik ki hakimiyyetde qalmalisan!   Jurnalist Faxxreddin Hacibeylinin dediyine göre,  1998-ci ilde Elcibeyi Heyder Eliyev Bakiya getirdikde, ona orada hemkarlarinin verdiyi suala: niye o 1993-cy il iyyun hadiseleri zamani Naxcivana cixib getmishdir? Elcibey o suala bele cavab vermishdir: o zamanlar Heyder Eliyev ondan Rovshen Javadovu DIN naziri teyin etmeyi teklif etmishdir, o bunu etmesin deye 1993-cy il iyyun hadiseleri zamani  Naxcivana cixib getmishdir! Bu tam yalandir, cynki prezident olandan sonra H.Eliyevin melum hereketi onun bu cavabini tam inkar edir! Axi ymumen melumdur ki, o prezident olandan sonra, yani Rovshen Javadovu yox, Vaqif Novruzovu DIN naziri teyin etmishdir!
Elcibeyin bu cavabimdan ve ondan evvelki hereketlerinden ancaq bi mentiqi netice ortaya cixir, eger o Rovshen Javadovun DIN naziri teyin olunmasinin o cyr qati elehine idise, hansi ki ymumen melumdur ki, ancaq Qarabagin mydafiyyesi ile meshqul idi, demeli oda Heyder Eliyev kimi o erazimizin Ermenistana verilmesinin terafdari idi... Axi Elcibeyde ele Heydar Eliyev kimi prezident kürsüsüne eyleshen kimi QARABAGIMIZIN müdafiyyesi maraqlarina ZID olaraq hemishe hedelelediyi Rusiyanin vasitesi ile 19.09.1992-ji il tarixinde SOCIDE Ermenistanla "muveqqeti" ATESHKES MUQAVILESI IMZALAMISHDIR - hansina esase o erazimiz "de-fakto" Ermenistana verilirdi. Biz o zamanlar Elcibeyin o xayin ateshkesini AQDERENI azad etmekle pozaraq onun o planinin heyate kecmesine mane ola bilmishdik. Cunki bilirdilk ki, umumen melum DIPLOMATIA qaydalarina esasen, dovletler arasinda "EBEDI"  müqavile IMZALANMAMISHDAN evvel, MEHZ o cür "MUVEQQETI" muqavile IMZALANIR.   
Yani, Heydar Eliyevin Ermenictanla QARABAGIMIZ üzre imzaladagi 12.05.1995-ci il tarixli EBEDI (bu söz resmidir) ATESHKES muqavilesi esasinda, Elcibeyin Ermenistanla QARABAGIMIZ üzre 19.09.1992-ci il tarixinde  imzaladiqi "MUVEQQETI" ATESHKES muqavilesi durur. Elcibey terefdarlarinin demesi ki, biz Javdovlarin onun Ermenistanla Qarabagimiz üzre imzaladigi 19.09.1992 - ci il tarixli "MUVEQQETI" ATESHKES muqavilesini pozmaqla guyya  dushmeni "ALDATMAGA" ona  mane olmushuq, qeyri mentiqdir. Cunki, QARABAG muharibesi gedishinden UMUMEN melumdur ki, Ermenistan rehberlerini o  meselede aldatmaq MUMKUN deyildi, onlarin meksedi NEYIN bahasina olursa olsun o erazimizi ardicil olaraq ANCAQ ele kecirmekden ibaretdir.  Yani ermeni rehberliy  EMIN olmasaydi ki, Elcibey o muqavile ile QARABAIMIZI EBEDI "de-fakto" onlara verir, HEC bir VAXT onunla 19.09.2012-ci il tarixli "MUVEQQETI" ATESHKES muqavilesini imzalamazdi.  
Mahir Javadov.

Комментариев нет:

Отправить комментарий